Categories
Uncategorized

Fosforun Forsu

Fosfor temel kimya elementlerinden birisi (periyodik tabloda no 15, kısaltması P) ve tarımdan, gıdaya, bomba yapımından boyaya birçok alanda kullanılıyor.

Peki fosforu konu edinmemizin sebebi ne: Bitiyor oluşu! Fosfor, doğada genellike fosfat formunda bulunuyor ve fosfat madenlerinden elde ediliyor. Bu madenlerin yaklaşık %75’i Fas’ta bulunuyor ve büyük bir gizlilik içinde çıkartılıyor. Her ne kadar dünyadaki toplam fosfat miktarını bilmesek de sonlu bir kaynak olduğu ve hızla tüketildiği için tükenme tehlikesiyle (en azından şu anda kullandığımız kaynaklarda) karşı karşıya.

Fosfor DNA’nın yapı taşlarından birisi, bu sebeple özellikle tarımda kullanılıyor. Tarımda, genellikle bitkinin ihtiyacından çok daha fazlası toprağa serpiliyor ancak toprağa ya da suya karışan bu fosforu tekrar geri kazanmanın bilinen bir yolu yok.

Aslında fosforun bulunduğu 8 milyar kaynak daha var. Yani insanlar; insan idrarında da fosfor bulunuyor. Yakın zamanda yapılan çalışmalarda biriktirilen insan idrarının, tarım arazilerinde gübre olarak kullanılması oldukça olumlu sonuçlar vermiş, hatta deneme yapılan arazilerde normal gübreden daha verimli mahsül elde edilmiş. İnsanlığın nüfus artışı sebebiyle kıtlık sınırına yaklaşmakta olduğu düşünülürse, geniş kapsamda idrarlarımızın toplanıp gübre olarak kullanılması çok da uzak bir ihtimal gibi durmuyor.

Bu yazı için ilham ve kaynak: Planet Money Podcast

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *